Crónicas de la Emigración

¿Y de qué mejor y popular manera para conocer y disfrutar del Cañón del Sil que navegando por el mismo río Sil? Porque, en efecto, debido a la construcción de embalses con el fin del aprovechamiento eléctrico, el hermoso y abnegado río es, digamos, “transitable" para las embarcaciones que llevan a término las denominadas “rutas fluviales”. ¿Y cuáles son los “embarcaderos”? Santo Estevo, en Nogueira de Ramuín, Abeleda, en Castro Caldelas, Ponte do Sil-Deputación de Lugo, en Monforte de Lemos y, por último, Os Chaneis, en Sober. He aquí –entre otras oportunidades que nos brinda el Cañón y riberas del Sil– la extensa red de “miradores”, inefables “belvederes” que incluso se sitúan en las zonas más elevadas del Cañón. De tal modo que con asombro divisamos tanto el “encajado” recorrido del Sil como las tierras que se distienden a su alrededor.

As palabras defínennos, definen a Galicia: auga, norte, océano, entroido, cor, memoria, paisaxe, pedra, chuvia, ocaso, emigración, morriña. Son fermosas, sonoras, sonantes e útiles; serven para o diálogo, para crear, para deseñar mesmo mundos inauditos. Temos a sorte das palabras, dos seus significados sentimentais, da súa música, desde pronunciar con engado líquido, lírico, como son de gaita, pegado á terra, do seu debalar, da súa emotividade. Abracemos as palabras.

O 21 de xullo de 1958 non foi un día de moita calor e quizais sexa por iso que estou aquí segundo comentou o enfermeiro que me fixo a transfusión no sanatorio compostelán do doutor Baltar. Poida que fose o xersei de manga longa que me puxo a miña nai o que me salvou xa que evitou unha maior perda de sangue e tamén que as poutas non afondasen máis do meu corpo de cinco anos. Despois de xantar fun cos meus tíos e un amigo, un par de anos maior, ata unha leira dos meus avós maternos perto do camiño que leva a Vimianzo. Mentras os meus tíos facían os seus labores, nos os dous, enredábamos nun espazo de encrucillada que tiña no chan unhas xeitosas pedras brancas e unha area moi fina do seu redor. De súpeto o meu compañeiro berra forte: Manoliño que vén o lobo! e sae correndo na busca dos meus tíos. Eu vou detrás (non vin lobo nin loba) pero antes de cruzar o pasadoiro feito nun valado dunha leira que está a poucos metros de distancia, sinto a trabadura duns dentes e o rabuñado dunhas poutas que non sei a que animal pertencen xa que non abrín os ollos.